zajęcia logopedyczne
Domowe ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne
mgr Sylwia Szczepanik-Pietrzak, logopeda
Ćwiczenia usprawniające podniebienie miękkie:
Systematycznie wykonywane ćwiczenia podniebienia miękkiego pomagają w wywołaniu i poprawnej wymowie głosek k, g, h. Są również pomocne w redukowaniu nosowania u dzieci np., z przerośniętym trzecim migdałem, po plastyce rozszczepów itp.
- teatrzyk - ziewanie teatralne przy szeroko otwartych ustach
- chichoty - naśladowanie różnych śmiechów: ha ha, hi hi, he he, ho ho
- dźwig - zasysanie przez słomkę i przenoszenie kawałków papieru, bibuły, małych naklejek itp.
- spaghetti - wciąganie długiego makaronu
- shake - picie shak’a czy gęstego kisielu przez słomkę (lub innego produktu o podobnej gęstości)
- zmęczony piesek – język wysunięty z szeroko otwartych ust, wdychanie i wydychanie powietrza ustami.
- chory pajacyk – kaszel z językiem wysuniętym na brodę.
- balonik – nabieramy powietrze ustami, zatrzymujemy w policzkach, następnie wypuszczamy nosem.
- wiatr – głęboki wdech i wydech ustami, przy zaciśniętych nozdrzach
- niedźwiedź śpi – chrapanie podczas nabierania i wydychania powietrza
- sok – wciąganie powietrza przez rurkę (trzymamy ją ustami, nie zębami)
- indyk – płukanie gardła ze słyszalnym charakterystycznym gulgotaniem
- zima – chuchamy na dłonie lub na lustro (i rysujemy tu obrazek)
- wymawianie połączeń głosek „k” i „g” z samogłoskami np.: ga, go, ge, gu, gi, gą, gę… i to samo z głoską „k”: ka, ko, ke, ku, ki…;
- wypowiadanie sylab: „ak, ok, uk, ek, yk, ik ąk, ęk, aga, ogo, ugu, eke, ygy, iki, ago, ęgę”.
- wymawianie sylab: akka, okko, ekke, ukku, ykky, agga,oggo,egge, uggu, yggy;
Ćwiczenia usprawniające wargi:
Ćwiczenia warg pomagają w dokładnej i wyraźnej artykulacji samogłosek oraz głosek p, b, m, w, f. Są one także wsparciem dla utrwalania prawidłowego toru oddechowego, ponieważ wzmacniają mięsień okrężny ust - dzięki czemu dziecko swobodniej je domyka podczas oddychania. balonik – nadymanie policzków, usta ściągnięte (dla urozmaicenia bawimy się w baloniki, które pękają przekłute palcami ).
- całuski – usta układamy w „ciup”, „dzióbek” i cmokamy posyłając do siebie buziaki.
- chudy lisek – usta wciągamy w głąb jamy ustnej.
- zmęczony konik – parskanie wargami.
- łakoma rybka– chwytanie ustami drobnych cukierków, chrupek, kawałków skórki chleba, itp.
- klaun – uśmiech od ucha do ucha i dzióbek na zmianę.
- rybka – wargi ściągnięte do przodu, otwierają się i zamykają.
- straż pożarna – wyraźne wymawianie samogłosek w parach: e o, i u, a u.
- pojazdy – naśladowanie poprzez wibrację warg warkotu samochodu, motocykla, helikoptera itp.
- łowienie rybek – przenoszenie za pomocą słomki kawałków papieru z jednej miseczki do drugiej.
Ćwiczenia usprawniające język:
Ćwiczenia te przygotowują język do artykulacji głosek: l, sz, ż, cz, dż, r
- konik jedzie– naśladowanie konika wydając odgłos kląskania.
- winda – otwórz szeroko buzię, poruszaj językiem tak, jakby był windą – raz do góry, raz do dołu, stawiając go za górne, potem za dolne zęby. Żuchwa (czyli dolna szczęka) pozostaje nieruchoma.
- karuzela – włóż język między wargi a dziąsła i zakręć nim raz w prawą, raz w lewą stronę. Usta pozostają zamknięte.
- chomik – wypychaj policzki językiem, raz z prawej raz z lewej strony.
- malowanie sufitu – pomaluj pędzlem (językiem) swoje podniebienie, zaczynając od zębów w stronę gardła.
- młotek – wyobraź sobie, że język jest młotkiem i uderzaj o dziąsła tuż za górnymi zębami, naśladując wbijanie gwoździa.
- mycie okna – usta otwarte szeroko, a język powolnym ruchem oblizuje górne zęby – najpierw od ich zewnętrznej strony, a następnie od wewnętrznej
- wspinaczka pod górach – przy szeroko otwartej buzi czubek języka dotyka kolejno górnych zębów (nie przesuwamy języka lecz nim „przeskakujemy” z zęba na ząb)
- wąż wygląda z jaskini – język wystawiamy daleko na brodę, do nosa, w stronę prawego ucha, w stronę lewego ucha
- drukarka – przeciskamy język przez zbliżone zęby
- guma do żucia – nadgryzamy zębami trzonowymi boki języka, a następnie jego czubek
- bakalie - przytrzymywanie czubkiem języka przy podniebieniu rodzynek, pastylek pudrowych, cukierków lub chrupków z wgłębieniem w środku itp
- pyszności - nutelli, dżemu, sosu itp. z podniebienia przy szeroko otwartych ustach.
Ćwiczenia żuchwy:
- winda – powoli opuszczamy żuchwę w dół – otwieramy buzię – winda zjeżdża, następnie unosimy do góry, powoli domykamy usta – winda na górę.
- ziewanie – bardzo rozluźnia staw żuchwowy.
- ziewający lew – szerokie otwieranie ust, jak przy wymawianiu głoski a, zęby są widoczne dzięki rozchylonym wargom.
- wiewiórka – górne zęby czeszą dolną wargę ( przesuwamy zębami po wardze), potem odwrotnie – dolne zęby czeszą górną wargę (lekko musimy wysunąć żuchwę do przodu).
- hipopotam – nakładamy naprzemiennie górną wargę na dolną oraz dolną na górną (bez angażowania zębów)
Jak się mądrze z dzieckiem bawić? 10 zabaw wspomagających rozwój mowy.
U zdrowego dziecka, którego rozwój przebiega w sposób prawidłowy, nauka komunikowania się z otoczeniem przebiega samoistnie. Nauka ta jednak potrzebuje wsparcia poprzez zabawy i gry trenujące koncentrację, uwagę słuchową, pamięć, percepcję wzrokową i operacje myślowe. Wszystko to sprzyja przyswajaniu języka i rozwijaniu myślenia dziecka. Dodatkowo, takie rozwijające zabawy zbliżają i tworzą wspaniałe wspomnienia :-)
- Opowiadamy
Pomiędzy drugim a trzecim rokiem życia duże znaczenie ma oglądanie obrazków i historyjek obrazkowych. Rodzic siada obok dziecka i z żywą intonacją komentuje wspólnie oglądane ilustracje. Wykorzystujemy wyrażenia dźwiękonaśladowcze (kaczka mówi kwa-kwa-kwa, tata puka do drzwi puk-puk), obrazując gestami opowiadane czynności (babcia patrzyła daleko w niebo na ptaszki – patrzymy ponad naszymi głowami, osłaniając oczy dłonią). Z czasem coraz częściej opowiadajmy, a dopiero po chwili pokazujmy opowiadany obrazek. Z czasem to dziecko zacznie samo chętnie nas w tym wyręczać, a nawet powtarzać odgłosy czy nazwy przedmiotów.
- Opowiadamy i pytamy
„Teraz i później”
...to nazwa zabawy, w którą można się z dzieckiem bawić już od jego pierwszych słów. Z czasem -gdy dziecko coraz więcej mówi – zabawa staje się ciekawsza. Jedno jest pewne: wzbogaca zasób słownictwa, rozwija koncentrację, uczy myślenia kreatywnego i przewidywania konsekwencji.
Etap 1: „Teraz”
Mając małe dziecko, często opisujmy to, co przy nim robimy. Ważne, żeby dziecko widziało to, o
czym akurat mówimy np. obieram dla Ciebie jabłko, oglądamy książeczkę, czeszę pieska, ubieramy lalkę, myjemy zęby, tata pije wodę. W drugiej kolejności dobrze nazywać to, co będziemy robić np. teraz pokroję jabłko, położę książkę na półce, wytrzemy buzie, naleję sok do kubka. W ten sposób zwracamy jego uwagę na to, co później (zgodnie z tytułem zabawy).
Etap 2: „Później”
To proste: łączymy zdanie z pierwszego i drugiego etapu zabawy, a dziecko tworzy ciąg dalszy. Przykład: Obieram dla Ciebie jabłko. Kroję je na połówki. Co będzie później? lub: Myjemy zęby i wycieramy buzie. Co będzie później? W tej zabawie nie tylko chodzi o wykonanie wspomnianych czynności, ale też o naukę planowania/przewidywania następnych zdań/czynności (z dziećmi starszymi: konsekwencji określonych działań).
Zabawa w „Teraz i później” nie oznacza, że musimy wykonywać nawzajem to, co powiedzieliśmy. To nie są polecenia, lecz zabawa. Jeśli koncepcja tego, co „później”nam nie odpowiada, mówimy i wyjaśniamy, dlaczego. Oczywiście dziecko ma to samo prawo. W ten sposób uczymy je komunikowania się i asertywności.
- Dmuchamy i chuchamy
W czasie mówienia powietrze wdychane jest głównie ustami a wydychane ustami lub nosem, to uzależnione jest od wypowiadanych dźwięków. Prawidłowy oddech podczas wypowiedzi to rytmiczny i szybki wdech (wykonany bez podnoszenia ramion) oraz powolny i długi wydech, w trakcie którego odbywa się wypowiedź. Ćwiczenia oddechowe są bardzo lubiane przez dzieci. Na szczęście :-) ponieważ to, co dla Nich jest czystą zabawą, pełni ważną rolę w terapii logopedycznej. Celem ćwiczeń oddechowych jest wydłużenie fazy wydechowej i wyrobienie odpowiedniego dla mowy toru oddechowego.
Zastosowane w terapii logopedycznej u dzieci w wieku przedszkolnym pomagają zapobiegać wadom wymowy i nieodpowiedniemu ukształtowaniu narządów artykulacyjnych. U dzieci z wadami artykulacyjnymi:
- wspomagają terapię głosek [s], [z], [c], [dz] realizowanych międzyzębowo, ponieważ wycofują język spomiędzy zębów
- wspomagają terapię głosek [k], [ki], [g], [gi] sprawiając, że język przesuwa się do tyłu jamy ustnej
- wspomagają terapię głosek [p], [pi], [b], [bi] poprzez wzmacnianie mięśnia okrężnego ust
Dzieci, które oddychają w sposób nieprawidłowy częściej bowiem narażone są na:
- infekcje górnych dróg oddechowych
- wady wymowy (sygmatyzm, rotacyzm, międzyzębowa realizacja głosek) spowodowane słabą pionizacją języka
- wady zgryzu (także wpływające na artykulację)
- wiotkość mięśni warg i policzków (spowodowaną wciąż rozchylonymi ustami)
- zaburzenia płynności mowy
- zaburzenia fonacji (poprzez zbyt słaby lub zbyt mocny wydech)
- niewystarczające dotlenienie organizmu (powodujące osłabienie funkcji poznawczych)
Żeby jednak zabawy oddechowe spełniały swoją rolę, muszą być prawidłowo wykonywane. Na terapii pilnuje tego logopeda, w domu jest to zadanie rodziców. Finalnie, dziecko samo „pilnuje się”.
Prawidłowa pozycja
Przede wszystkim dziecko musi siedzieć z wyprostowanymi plecami, bez ściśniętego brzucha. W innym wypadku przepona nie będzie mogła właściwie pracować i ćwiczenia staną się nieefektywne.
Układ warg i właściwe kierowanie powietrza.
Wargi układamy mniej więcej tak, jak do wymowy głoski [u]. Powietrze leci wówczas prosto; nie „ucieka” dołem lub na boki (policzki pozostają płaskie), zęby nie przygryzają słomki.
- Rysujemy
Rodzic posługując się szablonami odrysowuje kształty zwierząt, ludzi, kwiatów, zabawek i innych przedmiotów. Po narysowaniu konturów odkłada kredkę i prosi dziecko, aby pokazało, co trzeba teraz zrobić. Jeśli dziecko pokazuje np. ucho, rodzic najpierw powtarza kilka razy proste zdanie „tu jest ucho”, a dopiero potem to ucho rysuje w odpowiednim miejscu. Zabawę można kontynuować wykorzystując plastelinę, ciasto, rysowanie palcem po piasku czy naklejanie elementów kolorowego papieru.
- Słuchamy
Chodzimy z maluchem po mieszkaniu w poszukiwaniu dźwięków. Inicjujemy powstawanie niektórych np. stukając butami o podłogę czy odkręcając wodę; słuchamy razem z dzieckiem i nazywamy czynność np. buty stukają, woda szumi. Następnie pytamy: co tu stuka? Buty stukają. Co tu szumi? Woda szumi. Nie spieszmy się, dajmy dziecku czas na odpowiedź. Na początek wystarczy: buty, woda.
- Memory
Szukamy par takich samych obrazków. Mogą być to obrazki z tylko jednej kategorii (np. zwierzęta), jak też z kilku jednocześnie (np. owoce i warzywa). Spośród kartoników ułożonych obrazkami do dołu, każdy kolejno podnosi po dwa, starając się trafić na dwa identyczne. Niepasujące są odkładane w te same miejsca. Wygrywa ten, kto zbierze więcej par. Im młodsze dzieci, tym mniej elementów wykorzystujemy w zabawie. I tak doskonale ćwiczymy koncentrację uwagi, pamięć wzrokową i dodatkowo poszerzamy zasób słownictwa, jeśli za każdym razem obrazki nazywamy.
- Domino
Wykorzystujemy tu obrazkowy zestaw domino, w którym poziom przedstawionych obrazków jest adekwatny do wieku dziecka. W zabawie z dwulatkiem mogą to być zwierzęta, zabawki i podstawowe przedmioty codziennego użytku (gąbka, poduszka, buty, mydło, kubek). W zabawie z dzieckiem trzyletnim możemy włączyć ubrania (koszulka, spodnie, czapka) czy pogodę (słońce, gwiazda, chmura, tęcza). Wiadomym jest, że dzieci w tym wieku nie wymówią poprawnie wspomnianych nazw. Ważne jednak, że będą je znały, a także znały ich przeznaczenie.
- Śpiewamy
Tak, bez względu na poziom naszych umiejętności wokalnych. Ważne, aby piosenka była dostosowana do wieku dziecka zarówno pod względem słownictwa, jak i linii melodycznej. Celem tej zabawy jest sprowokowanie dziecka do naśladownictwa i wokalizacji. Większość piosenek możemy zilustrować ruchem, dzięki czemu ćwiczymy przy okazji koordynację słuchowo-ruchową i ułatwiamy dziecku zapamiętanie.
- Czarujemy
Na dywanie, stole układamy różne przedmioty: jabłko, misia, kubek, kulkę, łyżkę, kredkę. Przyglądamy się, starając się wszystkie zapamiętać. Gdy dziecko odwraca się plecami, rodzic chowa jedną z leżących rzeczy. Zadaniem dziecka jest odgadnięcie, jaki przedmiot zniknął. Jeszcze lepiej, gdy dziecko dodatkowo powie, do czego „niewidzialny” przedmiot służy. Oczywiście, że potem zamieniamy się rolami :-)
- Naśladujemy
Z pudełka czy torebki wyjmujemy obrazki przedstawiające przedmioty lub właśnie prawdziwe przedmioty. Nazywamy je razem z dzieckiem, a następnie ilustrujemy dźwiękiem i ruchem. W ten sposób usprawniamy narządy artykulacyjne, a więc wargi, język, podniebienie, policzki.
Przykłady:
- całuski – cmokamy wysyłając buziaczki w stronę mamy
- pociąg – naśladujemy jadący pociąg z jednoczesnym wypowiadaniem „ciuch-ciuch”
- bębenek – uderzamy naprzemiennie dłońmi o podłogę wymawiając przy tym „bum-bum”
- lizak – naśladujemy lizanie, przesuwając językiem po podniebieniu przy szeroko otwartych ustach
- piłka – podskakujemy, wołając „hop! Hop!”
- chomik – nadymamy policzki i powoli wypuszczamy powietrze
Wszystkie zabawy typu „W przedszkolu”, „Zakupy”, „U dentysty” itp., a więc zabawy, w których dziecko wchodzi w jakąś rolę, znakomicie rozwijają umiejętności językowe; uczą przy tym naprzemienności i czekania na swoją kolej. Tutaj zamieniamy się z dzieckiem rolami: raz ono jest sprzedawcą, a zaraz kupującym. Poszerzamy zasób słownictwa, rozwijamy rozumienie i uczymy ról społecznych.
A więc: mądrej zabawy! :-)
Jak stymulować percepcję słuchową?
Percepcja słuchowa to proces rozpoznawania, różnicowania, zapamiętywania, analizowania i syntetyzowania dźwięków. Stymulacja słuchowa rozpoczyna się już w łonie matki, bowiem dziecko zaczyna słyszeć pierwsze dźwięki ok. 6-go miesiąca życia płodowego i każdego dnia tę umiejętność doskonali. Ćwiczenia percepcji słuchowej można rozpocząć w zasadzie na każdym etapie rozwoju malucha, ale im wcześniej zaczniemy, tym lepsze rezultaty osiągniemy w przyszłości.
Oto kilka pomysłów na ćwiczenia percepcji słuchowej w zaciszu domowym:
Różnicowanie dźwięków otoczenia
- wysłuchiwanie, różnicowanie i nazywanie dźwięków różnego pochodzenia np. odgłosy kroków czy pojazdów, stuknięcia, szelest papieru, skrzypienie drzwi,
- wysłuchiwanie, różnicowanie i nazywanie dźwięków przyrody np. odgłosy ptaków, „bębnienie” deszczu o parapet,
- wysłuchiwanie, różnicowanie i nazywanie dźwięków różnych instrumentów,
- wysłuchiwanie, różnicowanie i nazywanie lub naśladowanie dźwięków mowy różnych osób np. dorosły – dziecko, babcia – dziadek, głos smutny – wesoły itp.
Ćwiczenia rytmiczne
- słuchowa analiza i naśladowanie rytmu przez wyklaskiwanie, tupanie, wystukiwanie,
- odtwarzanie usłyszanych dźwięków przez powtórzenie sekwencji z zachowaniem właściwej kolejności.
Różnicowanie i syntetyzowanie dźwięków mowy
- powtarzanie ciągów słownych (dni tygodnia, pór roku, cyfr),
- kończenie wyrazów (cze-ko-la-?, ży-ra-?),
- różnicowanie wyrazów podobnie brzmiących (nos – noc, buty – budy),
- dzielenie wyrazów na sylaby, zdań na wyrazy itp.,
- wyodrębnianie sylab i głosek na początku, w środku i na końcu wyrazu,
- wyodrębnianie wyrazów, które zaczynają się tą samą sylabą np. pudełko, pustka, puszek
- synteza wyrazów z usłyszanych sylab,
- nauka wierszyków, rymowanek i piosenek na pamięć, z zachowaniem rytmu i intonacji.
Kontakt:
mgr Sylwia Szczepanik-Pietrzak (Sylogos)
mail: s.szczepanik-pietrzak@zpm6.elodz.edu.pl
Konsultacje przeprowadzane są stacjonarnie po uprzednim umówieniu się.
Termin: wtorek godz. 7.45-8.15 (pm39)
mgr Anna Wojewoda
mail: a.wojewoda@zpm6.elodz.edu.pl
Konsultacje przeprowadzane są stacjonarnie po uprzednim umówieniu się.
Termin: wtorek: 16,30-17,00 (PM52)

-300x210.jpg?token=78a1bc009752705e16ea8965c035a136)
-300x210.jpg?token=b9c49959847fe7eeb7d799e4aff2c0b9)
-300x210.jpg?token=0740c17bfcdf46275443d2f0bc1d8ba8)